ضوابط و مقررات عمومي در ارزشيابي مدارك دانشگاه هاي خارج از كشور

 (براي ارزشيابي مداركي كه شروع دوره تحصيلي مربوط به آنها، بعد از اول ژانويه 2009باشد)

ماده 1:  در اين مجموعه، واژه ها و عبارات زير به جاي مفاهيم مشروح مربوط به کار مي روند:

1-1- وزارت: وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

1-2- اداره كل: اداره كل اموردانش آموختگان وزارت.

1-3-  مؤسسه: هر يک از دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي خارج از کشور.

1-4-  ارزشيابي: تعيين ارزش علمي مدارک تحصيلي صادره از مؤسسات خارجي به مأخـذ يکـــي از مقاطع رسمي مورد تاييد وزارت.

1-5-  اعتبارسنجي: تعيين اعتبار علمي مؤسسات خارجي.   

1-6-  مدت اقامت دانشجويي: مدت زماني كه متقاضي ارزشيابي رسماً به عنوان دانشجو در كشور محل تحصيل (به استناد گذرنامه) اقامت داشته باشد. خاتمه اقامت دانشجوئي در پايان دوره، تاريخ آخرين امتحان درسي و يا تاريخ انجام دفاعيه از پايان نامه/رساله منظور مي شود.

1-7- طول اسمي دوره: مدت زمان دوره بر اساس تقويم آموزشي رسمي موسسه (جدول 1).

جدول 1 (طول اسمي و حداقل مدت اقامت دانشجويي براي دوره هاي تحصيلي مختلف)

1-8- تحصيلات حضوري: تحصيلاتي که براي انجام آن، مدت اقامت دانشجويي حداقل به ميزان مندرج در جدول 1 باشد.

1-9- تحصيلات نيمه حضوري: تحصيلاتي که براي انجام آن، مدت اقامت دانشجويي كمتر از حداقل مدت اقامت (مندرج در جدول 1) و بيش از نصف طول اسمي باشد.

1-10- تحصيلات غيرحضوري:

        الف: تحصيلات مکاتبه اي¹، از راه دور²، مجازي³، الکترونيکي⁴، مبتني بر اينترنت ⁵ و مانند آنها

        ب: تحصيلات با مدت اقامت دانشجويي کمتر از نصف طول اسمي دوره (مطابق جدول 1)

ماده 2: براي ارزشيابي مدارك، علاوه بر ضوابط و مقررات عمومي، رعايت ضوابط خاص هر كشور (مندرج در آدرس اينترنتي http://www.msrt.ir/sites/Grad_Dept/book.aspx ) نيز الزامي است.

ماده 3: مدارك دانشگاهي حاصل از  تحصيلات نيمه حضوري در هيچيك از انواع دوره هاي تحصيلي كارداني، كارشناسي و كارشناسي ارشد  قابل ارزشيابي نيست.

     3-1-  شرايط لازم براي بررسي و ارزشيابي مدارك تحصيلي خارجي ناشي از تحصيلات نيمه حضوري در مقطع دكتري :

         الف) داشتن استاد راهنماي داخلي (از اساتيدي كه در دانشگاه هاي دولتي داخل كشور مجاز به داشتن دانشجوي دكتري مي باشند) از ابتداي تحصيل با تاييد معاونت آموزشي دانشگاه. پرداخت هزينه هاي مربوط (به تشخيص دانشگاه) به عهده دانشجو است. 

         ب) احراز توانمندي هاي علمي- پژوهشي و حرفه اي متقاضي (از طريق اخذ آزمون، مصاحبه، برگزاري جلسه دفاعيه، بررسي رساله، درخواست مقاله* و يا بررسي نتايج عملي و قابليتهاي حرفه اي).

  * هر مقاله بايد داراي شرايط ذيل باشد:

ü      در نشريات معتبر علمي- پژوهشي و با نمايه بين المللي به چاپ رسيده باشد (مقالات ارائه شده در كنفرانس ها- هرچند كه نمايه (Index) بين المللي داشته باشند- احصاء نمي شود).

ü      دانش آموخته مؤلف اصلي آن باشد.

ü      موضوع آن، هم راستا با رساله دكتري باشد. (مقالات توسط حداقل دو عضو هيأت علمي متخصص در رشته مربوط بررسي و تأليف آنها توسط متقاضي احراز خواهد گرديد.)

3-2-  ارزشيابي كليه مدارك تحصيلي مقطع دكتري سه ساله (چنانچه تاريخ شروع به تحصيل پس از ژانويه 2009 باشد) كه حداقل مدت اقامت دانشجويي آنها در تحصيلات حضوري كمتر از 27 ماه و حداقل 21 ماه و در تحصيلات نيمه حضوري كمتر از 18 ماه و حداقل مدت 12 ماه باشد در صورت رعايت ساير ضوابط و مقررات (اعم از داشتن استاد راهنماي داخلي، مقاله ، بررسي هاي كيفي) به شرط تأمين شرايط ذيل (مشروط به آنكه ثبت نام و نظام آموزشي تحصيلات خارجي آنان تمام وقت و حضوري باشد) امكانپذير است.

3 ـ2ـ1ـ به ازاي هر سه ماه اقامت كمتر در محل تحصيل ارائه يك مقاله وفق بند 3-1-ب در حوزه تخصصي رشته مربوط.

3ـ2ـ1ـ1ـ سقف مقالات، حداكثر دو مقاله براي حداكثر شش ماه ارفاق براي حداقل مدت اقامت دانشجويي قابل محاسبه است.

3ـ2ـ1ـ2ـ درج عبارت نيمه حضوري در ارزشنامه هاي مربوط به تحصيلات نيمه حضوري ضروري است.

3ـ2ـ1ـ3 در صورت داشتن ساير فعاليت هاي علمي در رشته تخصصي مربوط كسب امتياز حداقل60% از مجموع ماده 2 آيين نامه ارتقاء به شرح ذيل مي تواند جايگزين صرفاً يك مقاله براي كسر حداكثر سه ماه اقامت دانشجويي گردد.

·        اختراع يا اكتشاف ثبت شده در داخل يا خارج از كشور 25 امتياز.

·        هر مقاله مرتبط با حوزه تخصصي رشته تحصيلي منتشره در نشريات علمي ـ پژوهشي معتبر داخلي و خارجي 20 امتياز.

·        هر مقاله مرتبط با حوزه تخصصي رشته تحصيلي منتشره در نشريات علمي ـ ترويجي معتبر داخلي 10 امتياز.

·        هر مقاله كامل مرتبط با حوزه تخصصي رشته تحصيلي منتشرة مجموعة مقالات كنفرانس‌هاي علمي معتبر داخلي و خارجي 5 امتياز.

·        تأليف يا تصنيف هر كتاب با موضوع مرتبط با حوزه تخصصي رشته تحصيلي مقطع دكتري 40 امتياز.

تبصره ـ مفاد بند 3-2-براي دوره هاي دكتري بالاتر از سه سال نيز قابل اجراء است.

3ـ3ـ مدت اقامت دانشجويي براي تحصيل به صورت حضوري در دورة ‌كارشناسي ارشد در كشور محل تحصيل مي تواند حسب تشخيص كميسيون با بررسي كيفي، بيش از دو سوم طول اسمي دوره مذكور برابر جدول شماره يک  باشد.

ماده 4 : مدارك دانشگاهي حاصل از  تحصيلات غير حضوري در هيچيك از انواع دوره هاي تحصيلي كارداني، كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري  قابل ارزشيابي نيست.

ماده 5 : ارزشيابي مدارک تحصيلي خارجي تحت عناوين "حضوري" و "نـيـمــه حـضــوري" (صرفاً براي مقطع دكتري و مطابق با ماده 3) انجام      مي شود.  درج عبارت "نيمه حضوري" در ارزشنامه هاي مربوط ضروري است.

تبصره: مدت اقامت دانشجويي جانبازان 50% به بالا مقطع دکتری سه ساله (چنانچه تاريخ شروع به تحصيل پس از اول ژانويه 2009 باشد) در صورت رعايت ساير ضوابط و مقررات (داشتن مقاله يا ساير موارد بررسی های کيفی) به صورت ذيل (مشروط به آنکه ثبت نام و نظام آموزشی تحصيلات خارجی تمام وقت و حضوری باشد) قابل ارزشيابی است.

      الف: مدت اقامت دانشجويي جانبازان 50% به بالا برای تحصيل به صورت حضوری در دوره دکتری سه ساله در کشور محل تحصيل بايد به استناد گذرنامه بيش از دو سوم طول اسمی دوره برابر جدول ذيل باشد.

      ب: مدت اقامت دانشجويي جانبازان 50% به بالا برای تحصيل به صورت نيمه حضوری در دوره دکتری سه ساله در کشور محل تحصيل بايد به استناد گذرنامه بين يک سوم الی دو سوم طول اسمی دوره (به شرط داشتن استاد راهنمای داخلی، مقاله و بررسی کيفی) برابر جدول ذيل باشد.

ماده 6 : اعتبار علمي مؤسسات (و نيز شعب آنان در ساير کشورها) بر مبناي نظر "مرجع قانوني ذيربط" در کشور (هاي) متبوع و نظر کارشناسي ادارة کل تعيين مي گردد.

مـاده 7 :  مدارک تحصيلي با توجه به مدارک پيش نياز به شرح ذيل ارزشيابي مي شوند.

  7-1- مدارک تحصيلي خارجي در سطح اولين مدرک دانشگاهی (نظير کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد پيوسته) که منحصراً از مؤسسات مـعـتـبـــر اخـــذ شده باشند با ارائه مدرک پيش دانشگاهی يا معادل ديپلم دوازده ساله تحصيلات متوسطه قابــل  ارزشيابي خواهند بود.

  7-2- مدارک تحصيلي خارجي در سطح کارشناسي ارشد يا دکتري از مؤسسات معتبر که مستقيماً و بدون اخذ مدارک تحصيلي قبلي اخذ شده اند بر اساس نظر مدير کل امــور دانش آموختگان، کميسيون و يا شوراي ارزشيابي وبا توجه به نظام آموزشي متعارف درمؤسسه محل تحصيل، فاصله زماني شروع به تحصيل تا فراغت از تحصيل با رعايت كامل ماده 3 و درصورت لزوم با ارزيابي توانمندي هاي علمي، پژوهشي و حرفه اي قابل ارزشيابي خواهند بود.

7-3 مدارک تحصيلی مقطع دکتری کشور انگلستان که بدون گذراندن دوره کارشناسی ارشد و پس از اتمام دوره کارشناسی اخذ شده باشد (چنانچه تاريخ شروع به تحصيل بعد از سپتامبر 2010 باشد) قابل بررسی و ارزشيابی نيست و صرفاً در صورت داشتن کارشناسی ارشد قابل بررسی و ارزشيابی است.

  7-4- در مورد آن دسته از دانش آموختگاني که با مدرک داراي ارزش استخدامي و يــــــا معادل، در يكي از مؤسسات معتبر (گروه يک) ادامه تحصيل داده و مدرک بالاتر اخذ نمايند (چنانچه تاريخ شروع به تحصيل از 1/12/2009 به بعد باشد)، مدرک مورد نظر به مأخــــذ مقطع مربوط به شرط بررسی کيفی (انجام مصاحبه، اخذ آزمون، برگزاری جلسه دفاعيه، بررسی پايان نامه و رساله، درخواست مقاله و يا بررسی نتايج عملی و قابليت های حرفه ای – حسب تشخيص کميسيون ارزشيابی) قابل بررسی و ارزشيابي است.

ماده 8 :  مدارک تحصيلي مربوط به برخي رشته هاي هنري، صنعتي و مانند آنها که علاوه بر دروس نظري، مهارتهاي حرفه اي خاصي نيز از سوي مؤسسه محل تحصيل به دانشجويان ارائه مي شود، مشروط به اعتبار مؤسسه، بر اساس ضوابطي که به تصويب شوراي ارزشيابي خواهد رسيد به مأخذ يکي از مقاطع رسمي با قيـد واژة "حرفه اي" قابل ارزشيابي خواهد بود.

ماده 9 : حذف واژه "معادل " از مدارک مربوط به مقاطع کارشناسي و بالاتر که قبلاً ارزشيابي شده اند، در صورت تکميل مقطع بالاتر در مؤسسه معتبر و دريافت مدرک نهائي و يا کسب حداقل هشتاد درصد نـمـره آخرين فرد پذيرفته شده در آزمون ورودي مقطع بالاتر در داخل کشور امکان پذير است.

       9-1-  حذف واژه "معادل" آن دسته از مدارک تحصيلات خارجي کـــه قـبــلاً بـه مــأخـــــذ "معادل کارشناسي" ارزشيابي شده حسب درخواست متقاضي با رعايـت دو شرط زيـــــر نيز قابل بررسي است.

-  مدرک مورد نظر در سطح کارشناسي باشد.

-  طول دوره حداقل چهار سال باشد.

ماده 10: تحصيلات ناتمام حسب ضوابط آموزشي مؤسسه محل تحصيل به صورت ذيل قابل ارزشـيـابـــــــي خواهد بود.

    10-1- تحصيلات ناتمام دوره هاي کارشناسي، در صورت گذراندن حداقل پنجاه درصد واحدهاي درسي يا معادل آن در نظام آموزشي سالانه حداکثر به مأخذ "کــاردانـــي"  قابل ارزشيابي است.

   10-2- تحصيلات ناتمام دوره هاي" کارشناسي ارشد پيوسته " چنانچه متقاضـي دروس لازم درسطح کارشناسي را گذارنده باشد در صورت تاييد کميسيون و شورا حداکثر بــه مــأخـــذ "کارشناسي" قابل ارزشيابي است. 

ماده 11: ارزشيابي مدارک صادره از مؤسسات معتبر، بسته به کشور و مؤسسه محل تحصيل، نظام آموزشي،  طول و کيفيّت تحصيل، مي تواند حسب نظر مديرکل، کميسيون و يا شوراي ارزشيابي از طريق ارزيابي توانمندي هاي علمي، پژوهشي و حرفه اي متقاضي (انجام مصاحبه، اخذ آزمون، برگزاري جلسه دفاعيه، بررسي پايان نامه و رساله، درخواست مقاله و يا بررسي نتايج عملي و قابليتهـــاي حرفه اي) صورت پذيرد.

ماده 12: مدارک تحصيلات خارجي درچارچوب مقاطع رسمـــــي داخــــــل کـشــــور ارزشـيابــــــي مي شـــود.کميسيون هاي ارزشيابي در تعيين عنوان رشته تحصيلي، رشته و گرايش تحصيلات پيشين را نيز مد نظر قــرار مي دهند.

ماده 13: مدارک رشته هاي مرتبط با "زبان و ادبيات فارسي" از کليه دانشگاه هاي معتبر خارجي که مورد تاييد وزارت متبوع باشند در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد  با بررسي کيفي جامع و دقيق برابر ضوابط و مقررات عمومي ارزشيابي قابل بررسي و ارزشيابي مي باشد. مدارک رشته زبان و ادبيات فارسی دوره دکتری از ساير کشورها و حتی شبه قاره و تاجيکستان و افغانستان (چنانچه تاريخ شروع به تحصيل از 1/12/2009 به بعد باشد) قابل بررسی و ارزشيابی نمی باشد.

ماده 14: ارزشيابي مدارک "زبان خارجي ثالث" بنابه تشخيص کميسيون و با بررسي کيفي انجام مي گردد.

ماده 15: مدارک دوره هاي شش ساله تحصيل دامپزشکی(MVM⁶ ) در صورت ارايه پايان نامـــه و گذراندن 220 واحد، "دکــتـــــراي عمومي حرفه اي دامپزشکي" و بدون ارايه پايان نامه، "کارشناسي ارشد دامپزشکي" ارزشيابي مي گــــــردد.

       ضمناً مدارک دوره هاي پنج ساله دامپزشکي با ارايه پايان نامه، "کارشناسي ارشد دامپزشکي" ارزشيابي مي شود.

ماده 16:  مدارک دوره (Doctor of Business Administration) DBA چنانچه متضمن دفاع از رساله بوده باشد به ماخذ دکتري و درغير اينصورت با ارائه حداقل يک مقاله کامل  (Full Paper) در زمينه رشته تحصيلي، که متقاضي مولف اصلي آن بوده و در نشريات معتبر داراي نمايه (Index) بين المللي چاپ شده باشد، به ماخذ دکتري قابل بررسي و ارزشيابي خواهد بود.

ماده 17: مدارک صادره از دانشگاه هايي که از نظر وزارت متبوع غيرمعتبر ولي از نظر "مرجع قانوني ذيربط" در کشور متبوع خود معتبر باشند به شرح ذيل قابل بررسي و ارزشيابي مي باشند.

         الف) مدارک دوره هاي کارداني به شرط دارا بودن ديپلم کامل متوسطه از ايران يا کشور مربوط، با رعايت ساير ضوابط و مقررات عمومي ارزشيابي مدارک تحصيلي خارجي، به ماخذ کارداني قابل بررسي وارزشيابي است.

           ب) مدارک دوره هاي کارشناسي در صورت احراز هريک از شرايط ذيل با رعايت ساير ضوابط و مقررات عمومي ارزشيابي مدارک تحصيلي خارجي، به ماخذ کارشناسي قابل بررسي و ارزشيابي است.

           ب-1) از طريق معرفي به يکي از دانشگاه هاي دولتي، غير انتفاعي، پيام نور و جامع علمي- کاربردي جهت تعيين سطح و تکميل واحد (درصورت ضرورت حداکثر تا 40 واحد از دروس اصلي و تخصصي با توجه به نظر دانشگاه پذيرنده).

           ب-2) قبولي در آزمون جامع مربوط به مدارک معادل کارشناسي توسط سازمان سنجش آموزش کشور.

           ب-3) شرکت در آزمون ورودي کارشناسي ارشد در داخل کشور و کسب حداقل هشتاد درصد نمره آخرين فرد پذيرفته شده در رشته مربوط.

           ب-4) درصورت تمايل متقاضي، مدرک کارشناسي مورد نظر به ماخذ کارداني (يک مقطع پايين تر) قابل بررسي و ارزشيابي است.

اين مصوبه صرفاً ناظر به مدارک صادره از دانشگاه هايي است که از نظر مسئولين ذيربط در کشور خارجي مورد نظر (مانند وزارت علوم) به عنوان يک موسسه آموزش عالي معتبر شناسائي شده باشند.

ماده 18:  بررسي و ارزشيابي مدارک مقطع دکتراي رشته هاي مربوط به زبان و ادبيات (عربي، روسي و ...) که بنابه ضوابط خاص ارزشيابی مدارک کشورهای مربوط نيازمند انتشار مقاله در نشريات داراي نمايه بين المللي است، مي تواند درقبال ارائه مقالات چاپ شده در نشريات علمي- پژوهشي معتبر در کشورهاي مربوط (کشورهاي عربي، روسيه و ...) انجام پذيرد.

ماده 19: هر گونه درخواست تجديد نظر و يا اعتراض در رابطه با عناوين اعطايي در ارزشيابي، صرفاً تا يک سال پس از صدور گواهي قابل بررسي است. صدور ارزشنامه طي اين مدت منوط به امضاي تعهدنامه مبني بر اعلام موافقت کتبي متقاضي با راي صادره و نيز پرداخت وجه مربوط به الصاق تمبر (به استناد دستورالعمل وزارت امور اقتصادي و دارائي) خواهد بود. بديهي است پس از صدور ارزشنامه هيچگونه اعتراضي قابل قبول نخواهد بود.

ماده 20: براي ارزشيابي، ارائه مدارک مندرج در تقاضانامه  و تکميل کاربرگه هاي مربوط  الزامي است.

درست در زمانی که شرکت‌های بزرگ کامپیوتری دنیا به دنبال کسب سود بیشتر از بازار پر رونق تکنولوژی محصولات متنوع با قابلیت‌ها و البته قیمت‌های مناسب را به بازار عرضه می‌کنند، یک خبر جالب توجه همه تولیدکنندگان و کاربران و خریداران از سرتاسر دنیا را به خودش جلب کرد؛ لپ‌تاپ 35 دلاری به عنوان ارزان‌ترین لپ‌تاپ جهان رونمایی و به بازار معرفی شد.

اما نکته جالب توجه دقیقا اینجا است که ارزان‌ترین لپ‌تاپ جهان تولید کشورهای غربی پیشرو در عرصه تکنولوژی نبوده و در کشور در حال توسعه‌ای مانند هند طراحی و تولید شده است. به این ترتیب این لپ‌تاپ با حضور وزیر توسعه منابع انسانی هندوستان رونمایی شد تا «کاپیل سیبل» اعلام کند که برای تولید انبوه این لپ‌تاپ در حال مذاکره با تولیدکنندگان بزرگ و جهانی است: «ما حالا به جایی رسیده‌ایم که می‌توانیم مادربورد، چیپ‌ها، پردازنده، پورت‌های ارتباطی، نمایشگر و همه چیز را تنها با قیمت تمام شده 35 دلار در داخل کشورمان طراحی و تولید کنیم».

این لپ‌تاپ مبتنی بر سیستم عامل لینوکس بوده و برای دانش‌آموزان طراحی شده است. طبق اعلام مقامات دولتی هند، قرار است این محصول برای موسسات آموزشی و از سال 2011 روانه بازار شود. این در حالی است که دولت هند از هدف خود برای کاهش بیشتر قیمت این لپ‌تاپ به 20 دلار و حتی 10 دلار خبر داده است. ارزان‌ترین لپ‌تاپ دنیا محصول کار گروهی از محققان و مهندسان هندوستان در دو موسسه تکنولوژی بزرگ این کشور است.

در این میان، اما آنچه قابل توجه و با اهمیت است، تلاش، برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری دولت هندوستان برای رسیدن به چنین موفقیتی است. این کشور می‌تواند نمونه‌ خوبی از تلاش یک کشور در حال توسعه برای حضور در عرصه رقابتی تکنولوژی که معمولا در انحصار کشورهای غربی است، باشد.

یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبرالیل و النهار

یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال

پیشاپیش حلول سال نو و بهار پر طراوت را که نشانه قدرت لایزال الهی و تجدید حیات طبیعت می​باشد را به تمامی عزیزان تبریک و تهنیت عرض نموده و سالی سرشار از برکت و معنویت را از درگاه خداوند متعال و سبحان برای شما عزیزان مسئلت مینماییم

                                                                                             دکتر مهدی شریعتمداری

از نظر گاندي هفت موردي که بدون هفت مورد ديگر خطرناک هستند
1. ثروت ، بدون زحمت
2. لذت، بدون وجدان
3. دانش، بدون شخصيت
4. تجارت، بدون اخلاق
5. علم، بدون انسانيت
6. عبادت، بدون ايثار
7. سياست، بدون شرافت
اين هفت مورد را گاندي تنها چند روز پيش از مرگش بر روي يک تکه کاغذ نوشت و به نوه اش داد. اعتقاد بر اين است که وي اين موارد را در جست و جوي خود براي يافتن ريشه هاي خشونت شناسايي کرد. در نظر گرفتن اين موارد، بهترين راه جلوگيري از بروز خشونت در يک فرد و يا جامعه است.

مسلمانان هند ماه مبارک رمضان را مقدس مي شمرند و به این ماه بسيار احترام می گذارند. از کارهای حرام دوری می کنند و غیر مسلمانان نیز برای احترام به مسلمانان حرمت این ماه را نگه می دارند. ماه رمضان در کشور هند آداب و رسوم خاصی دارد در دهه سوم ماه شعبان مسلمانان با غبار روبی و تمیز کردن مساجد خود را برای استقبال از ماه مبارک رمضان آماده می کنند.

ماه رمضان نزد مسلمانان هند با جمعیتی بیش از 200 میلیون نفر از اهمیت خاصی برخوردار است بطوریکه در آستاه فرا رسیدن ماه مهمانی خدا گروههای مردمی و مراکز دست اندرکار امور مساجد اقدام به تعمیر، شست شو و غبارروبی مساجد می کنند.

همچنین مسلمانان با رنگ آمیزی و استفاده از انواع خشبوکننده ها و پارچه های متنوع با تزیین اماکن و مساجد زمینه جذب و حضور بیشتر مردم به این اماکن در این ماه را فراهم می کنند.

مسلمانان روزه دار در این ماه سعی می کنند تا كارهای روزانه خود را تعطيل كنند و به مساجد بروند و کلاس های قرآن تشکیل دهند. همچنین به دلیل اختلاف در سنت به طور معمول اذان مغرب با کمی تاخیر پخش می شود و هنگام نماز صبح نیز اذان کمی زودتر پخش می شود.

مسلمانان در هند به طور معمول ده روز آخر ماه مبارک رمضان را به اعتکاف می گذرانند و توجه خاصی به شبهای قدر دارند به همین خاطر در شب قدر بهترین لباس ها را می پوشند. مسلمانان این کشور در شب بیست و هفتم ماه مبارک رمضان به زیارت قبور مي روند و بر سر مزار آنان قرآن تلاوت می کنند.

در کشور هند، جمعه آخر ماه مبارک رمضان "جمعه وداع" نامیده می شوند و به همین مناسبت مسلمانان به بزرگ ترین مسجد خود در شهر"حیدرآباد" با نام "مکه" می روند و نمازجمعه را برپا می دارند و پنجشنبه شب خیابان های مجاور را مسدود کرده و آنجا را پاكيزه مي كنند.

روزه داران در این ماه، روزه خود را با نمک، آب و خرما باز می کنند.

مهدی شریعتمداری _ هند